Programma seizoen 2012-2013

Filosofen houden niet van nieuwe media. Dat hebben ze nooit gedaan. Reeds in de oudheid maakte Socrates zich grote zorgen toen het schrift in zwang raakte. Vertellen is immers een superieure vorm van kennisoverdracht en bovendien zou het geheugen overbodig worden gemaakt. Een zelfde vrees zag je toen na de uitvinding van de boekdrukkunst de ene na de andere titel beschikbaar kwam. Wat zou er van de jeugd terecht komen nu zij zomaar aan romans en toneelstukken kon komen? De moraal stond op het spel. Ook bij ons is een beduchtheid voor de introductie van nieuwe media niet geheel afwezig als we letten op de woorden van onze koningin: ”De moderne technische mogelijkheden lijken mensen wel dichter bij elkaar te brengen maar ze blijven op ‘veilige’ afstand, schuilgaand achter hun schermen”. Toch heeft deze angst ons er niet van weerhouden om ook onze studiekring door middel van een website te profileren.

Op de eerste kringavond volgt nadere informatie. En dat is niet het enige. Ook een film speelt op de bijeenkomst in december een belangrijke rol. Als voorbereiding bekijken we thuis de bij de syllabus gevoegde dvd. Het is daarbij aan te raden om eerst de bijdrage van prof. dr. Gerrit Glas door te nemen voordat de complexe film van Eternal Sunshine of the spotless mind wordt bekeken. We hebben Gerrit van de Kraats gevraagd om op de volgende studieavond over vergeving en verzoening te spreken, omdat een bepaald aspect van verzoening ook in de film aan de orde komt.

We starten ons kringseizoen echter met een toepasselijke titel: Beginnen met filosofie, waarbij prof. dr. Jan Hoogland aan de hand van het boek van Luc Ferry ons met andere ogen laat kijken naar ons leven. Op de tweede avond zal Bart Wallet de hieraan enigszins verbonden kwestie behandelen: Kun je wat met religie in de filosofie?. Aan de hand van een viertal denkers zal hij deze vraag bespreken.

Bij het derde thema speelt wiskunde een belangrijke rol. Naar aanleiding van het boek Mathematics and the Divine dat onder zijn redactie is gepubliceerd zal dr. ir. Teun Koetsier een inleiding houden over een bijzondere relatie: Wiskunde en God. Op de volgende kringavond zal Aart Dokter de geschiedenis van het oneindige behandelen. Een onderwerp waarbij zowel theologische, filosofische als wiskundige aspecten een rol spelen.

Op de laatste kringavonden komt opnieuw religie een de orde en dan vooral als aspect in de samenleving. Dr. Wim Fieret zal de discussie tussen Habermas en Ratzinger over deze zaak alsook de visie van Taylor voor ons gaan behandelen. En tenslotte op de bijeenkomst in mei zal dr. Ir. Jan Van der Stoep  Het heilig Vuur van Peter Sloterdijk als uitgangspunt nemen als het gaat  over de strijd tussen jodendom christendom en islam.

Met dit programma hopen we op een inspirerend filosofieseizoen.


5 oktober 2012  Prof. dr. J. Hoogland

Beginnen met filosofie – Luc Ferry

Met andere ogen kijken naar je leven


Ik ga je de geschiedenis van de filosofie vertellen. Natuurlijk niet de hele geschiedenis , maar toch de vijf belangrijkste periodes ervan. Telkens zal ik je als voorbeeld een of twee belangrijke wereldbeelden geven, of zoals ook wel gezegd wordt, een of twee belangrijke ‘denksystemen’ die met een tijdperk verband houden zodat je zelf al kunt gaan lezen als je daar zin in hebt. Ook wil ik je direct al een belofte doen: als je de moeite neemt om me te volgen, zul je er werkelijk achter komen wat filosofie is. Je zult er zelfs een dusdanig nauwkeurige voorstelling van krijgen dat je kunt beslissen of je al dan niet nader met haar kennis wilt maken en of je bijvoorbeeld een van de grote denkers over wie ik het met je zal hebben grondiger wilt bestuderen.” Luc Ferry


9 november 2012 Bart Wallet

Vier denkers en Religie
Kun je wat met religie in de filosofie?

 

In het boek 'denkers en religie'  geven negenendertig denkers aan wat de godsdienst hen te melden had. Deze denkers afkomstig uit seculiere en religieuze tradities geven tevens aan wat religie met hen deed. Op de studiekringavond komen vier denkers op het podium: Friedrich Nietzsche - James Frazer - René Girard - Karen Armstrong. Deze vier denkers uit verschillende filosofische tradities hebben daardoor verschillende antwoorden op de vraag. Op de studieavond wordt een neerslag gegeven van hun uitgangspunten en overwegingen.


7 december 2012  Prof. dr. G. Glas

Eternal Sunshine of the spotless mind

Filmbespreking


De titel van de film is ontleend aan het werk van Alexander Pope (1688-1744), Brits dichter, vertaler en essayist; en wel in het bijzonder aan het gedicht ‘Eloïsa aan Abelardus’ . Het gedicht gaat over het verlangen van Eloïsa, de non, naar Abelardus, de man die definitief onbereikbaar is geworden sinds hij zelf het klooster is ingegaan:

How happy is the blameless vestal’s lot
Eternal sunshine of the spotless mind
Each pray'r accepted, and each wish resign'd
The world forgetting, by the world forgot.

Eternal sunshine of the spotless mind biedt een uitdaging om over  overeenkomsten en verschillen met de christelijke religie na te denken.


11 januari 2013 Gerrit van de Kraats

Vergeving en verzoening

 

Aan weerszijden van de misdaad, de overtreding, de schending staan de dader en het slachtoffer. Onder de misdaad schrijven we de straf, ten gevolge van de schending van het recht. De daad en zijn gevolgen treffen (minstens twee) individu(en) en de gemeenschap. Hoe ontmoeten zij elkaar weer, hoe komen ze weer met elkaar in het reine? Hoe komt vergeving tot stand? Hoe overbruggen we de afstand dader-slachtoffer? Hoe ziet de brug eruit? Is het de verzoening, is dat het ultieme resultaat? Brengen deze vragen ons bij de conclusie of is deze toch gecompliceerder? We hopen met elkaar het zicht te verhelderen op een thema dat in het intermenselijk verkeer zo’n wezenlijke plaats inneemt.


8 februari 2013 Aart Dokter

De geschiedenis van het Oneindige

 

"Het oneindige!. Geen enkele andere vraag heeft de menselijke geest zo fundamenteel in beweging gezet; geen enkel idee heeft zijn intellect zo vruchtbaar beïnvloed; toch is er geen ander concept meer noodzakelijk om verhelderd te worden dan het oneindige" David Hilbert (1862- 1943)

Vanuit verschillende disciplines: de filosofie, de theologie, de kosmologie en de wiskunde, zal in de lezing een behandeling van de historische ontwikkeling van het begrip ''oneindig'' gegeven worden.


8  maart 2013 Dr. Ir. T. Koetsier

Wiskunde en God

Een bijzondere relatie


Als God de wereld op wiskundige basis heeft geschapen, kan de wereld met wiskunde ook worden begrepen. Zonder goddelijke schepper blijft de onredelijke effectiviteit van de wiskunde een intrigerend feit.

Dichters en wiskundigen, over een ding waren ze het allemaal eens: de waarheid is goddelijk  en bestaat in de vorm van goddellijke symbolen en wetten.


12 april 2013  Dr. W. Fieret

Drie denkers over het belang van Religie

Habermas, Ratzinger en Taylor


Religie staat onder verdenking. Daarin heerst namelijk niet het primaat van de ratio. Wonderen zijn immers niet te beredeneren, evenmin de troost die mensen ervaren in ingrijpende fasen van hun leven. Het Verlichtingsoptimisme is versterkt door wetenschap en techniek.

De discussie, die theoloog Ratzinger en verlichtingsfilosoof Habermas in januari 2004 met elkaar voerden, leverde echter verrassende resultaten op.

Ook ziet Taylor  ziet na zijn uitvoerige analyse een  oplossing.  Hij voert een pleidooi om met voorzichtigheid met de hoogste waarden om te gaan.


17 mei 2013  Dr. Ir. J. van der Stoep

Het heilig vuur – Peter Sloterdijk

Over de strijd tussen jodendom christendom en islam


"Het programma van een domesticatie van jodendom, christendom en islam  in de geest van de goede samenleving komt nergens suggestiever tot uitdrukking dan in de parabel van de ring uit het dramatische gedicht Nathan der Weise van Lessing uit 1779. Het is het verhaal van een vader die in het grijze verleden een kostbare ring aan zijn zoon naliet. Een ring die de drager bij God en de mensen geliefd maakte en zijn status van rechtmatige erfgenaam bevestigde.Er kwam echter een generatie waarin de eigenaar drie zonen had die hen alle drie evenzeer lief had. De oude man liet 2 imitaties maken die hij niet meer van het origineel kon onderscheiden, gaf zijn zonen en verbond zijn zegen eraan.Na de dood brak de onvermijdelijke maar ook onbeslisbare strijd los wie de rechtmatige eirfgenaam was." Peter Sloterdijk